الشيخ محمد جواد الخراساني

33

تلخيص النحو (فارسى)

نباشد و چون گويى غلامك يا ابوك خوب مشخص شود و اين نيز بدان كه اضافه از خصايص اسم است و فعل و حرف هرگز اضافه نشود و بعضى از اسماء غالب الاضافه‌اند يعنى بيشتر با اضافه پيدا شده‌اند مانند : « ابَ ، اخ ، حَم ، هَن ، قبل ، بعد ، فوق ، تحت ، يمين ، يسار » ، زيرا كه گاه شود كه بىاضافه باشد چون « ابٌ » و « اخٌ » و بعضى لازم الاضافه باشند يعنى هيچگاه بدون اضافه پيدا نشوند چون : « فو » ، « ذو » ، « عند » ، « لدى » . براى اينكه معناى اينها بىاضافه تمام نشود پس بايد هميشه گفت « فوك » يا « ذومال » يا « ذو علم » و مانند اينها و « عندك » و « عندى » و « عند فلان » همچنين است لدى . اجمالٌ : عامل غير معنوى و لفظى عامل غير معنوى خواه لفظى ظاهرى يا تقديرى ، گاه باشد كه اقتضاى رفع كند پس عمل رفع كند و گاه شود كه اقتضاى نصب كند پس عمل نصب كند و گاه شود كه اقتضاى جر پس عمل جر و گاه شود كه اقتضاى جزم كند پس عمل جزم كند . تفصيلٌ : چون دانستى كه هر يك از اسم و فعل و حرف عامل شوند حال بايد تعيين اقتضاى عمل هر يك كنيم پس بدانكه فعل هميشه عمل رفع و نصب كند يعنى هر كجا كه فعل يافت شود بايد كه فقط عمل رفع يا نصب كند و اين به‌شرطى است كه در صرف دانستى كه فعل يا متعدى است يا لازم پس اگر فعل لازم باشد عمل رفع كند و اگر متعدى باشد نصب هم عمل كند امّا فعل هرگز عمل جرّ يا جزم نكند و معمول فعل را هم دانستى كه بايد اسم